Datça’nın en uç
noktasında yer
alan Knidos antik
Kenti, ülkemizin en önemli
tarihine sahip yerlerinden
biri. Antik kentin olduğu
alana otopark yapılması
tartışma yaratırken çalışmalar
sırasında buluntuların zarar
gördüğü iddiasıda gündeme geldi.
1990’lı yılların ortasından bu
yana kazı çalışmalarının devam
ettiği kent, Kültür ve Turizm
Bakanlığı’nca hazırlanan ve Muğla
Kültür Varlıklarını Koruma Bölge
Kurulu 25.09.2024-16444 tarih
ve sayılı onayı ile uygulanması
planlanan “Knidos Örenyeri çevre
düzenleme ve ziyaretçi karşılama
merkezi yapımı” kapsamında
düzenlemeler yapılıyor.
Antik kentin olduğu yere
“Knidos otopark alanı”
revizyonu ve düzenlemesi
yapılması tartışmalara
neden oldu. Bakanlığın
antik kentlerimizi ziyaret
edenlerin ihtiyaçlarını karşılamak
için yaptırdığı, tuvalet ya da
kafelerin hemen antik kentlerin
yakınında ya da içinde
yer alması tarihe geri
getirilemez zarar olarak
görülüyor. Tüm bu
çalışmalara otopark
alanı da eklenince
neden antik kentin
içinde ya da yakınında
sorusu geliyor akıllara.
Selçuk Üniversitesi
Arkeoloji bölümü öğretim üyesi,
Knidos Kazı ve Restorasyon
Başkanı Prof. Dr. Ertekin
Doksanaltı ve Kültürel ve
Doğal Mirası İzleme Platformu
yöneticisi, arkeolog-editör
Nezih Başgelen gazetemize
açıklamalarda bulundu.
‘KÜLTÜR VARLIĞI ZARAR GÖRMEDİ’
PROF. DR. ERTEKİN DOKSANALTI
(Selçuk Üniversitesi Arkeoloji
Bölümü öğretim üyesi, Knidos Kazı
ve Restorasyon Başkanı )
“Kültür ve Turizm Bakanlığınca
hazırlanan ve Muğla
Kültür Varlıklarını Koruma Bölge
Kurulu 25.09.2024-16444 tarih
ve sayılı onayı ile uygulanması
planlanan ‘Knidos Örenyeri Çevre
Düzenleme ve Ziyaretçi Karşılama
Merkezi Yapımı’ işi kapsamındaki
çalışmaların önemli bir ayağını
‘Knidos Otopark Alanı’ revizyonu
ve düzenlemesi oluşturuyor.
Her yıl artan bir şekilde
yoğun yerli ve yabancı ziyaretçi
kapasitesine sahip olan Knidos
ören yerindeki en önemli problem
kara yolu ile gelen araçları için
mevcut otopark alanının yetersiz
kalması. Her sene otoparkın
yetersizliği ve iptidai durumundan
dolayı özellikle Temmuz- Eylül
aylarında yoğun ziyaretçi sebebiyle
istenmeyen olaylar yaşanıyor ve
kimi zaman kazalar meydana
geliyor. Bu kapsamda mevcut
otopark alanı proje dahilinde
revize edilerek genişletilerek
gerek tur otobüsleri gerekse de
özel araçlar için uygun bir hale
getirilecek.
Arkeologlar denetiminde
sürdürülen kazı çalışmalarında
arkeoloji metodolojisinde
faaliyetler sürdürüldü ve herhangi
bir kültür varlığı zarar görmedi.
KONUMU…
Olması gerektiği üzere gerekli
tesviye çalışmalarında kent
dışından herhangi bir hafriyat ya
da dolgu malzemesi kesinlikle
ören yerine getirilmedi. İlgili
alanda gösterilen toprak yığını
yine Knidos ören yerindeki farklı
alanlardan çıkan kazı toprağıyla da
desteklenerek Bayramda oluşacak
ziyaretçi yoğunluğu düşünülerek
tesviye çalışmaları sürüyor” diyor.
Kazı başkanı Doksanaltı sözlerine
şöyle devam etti: “Knidos konumu
itibarı ile Datça Yarımadası’nın en
uç noktasında yer almakta ve en
yakın modern yerleşim ile arasında
8 kilometre mesafe bulunuyor.
Kentin yamaç ve dağlık topografik
yapısı ve modern karayolu boyunca
devam eden Nekropol (Mezarlık)
alanı nedeniyle yolda genişleme
ya da yeni bir otopark alanı
oluşturmak mümkün değil. Bu
nedenle ilgili proje dahilinde hali
hazırdaki otoparkın genişletilmesi
planlandı ki Knidos Ören yerinde
başka bir uygun alan bulunmuyor.
Bu nedenle alanda herhangi bir
kültür varlığı zarar görmemesi için
uygulama alanlında önce jeofizik
çalışmaları gerçekleştiridi. Yüzey
altında herhangi bir yapılaşma
olmadığı tespit edildikten sonra,
arkeolojik kazılar tamamlandı
ve ardından yeni bir kazı ya da
yeni bir genişletme yapılmaksızın
kendi alanından çıkan hafriyat/
kazı toprağı ile dolgu tesviye
gerçekleştirildi” açıklamasında
bulundu.
ANTİK KENTİN İÇİNE OTOMOBİL GİREMEZ!
NEZİH BAŞGELEN
(Kültürel ve Doğal Mirası İzleme
Platformu yöneticisi, arkeolog-editör)
Arkeolojik sitlerimizde koruma ve
kullanma koşullarının dengeli bir şekilde
uygulanmasında sahada karşımıza çıkan
en önemli sorunların başında otopark
ihtiyacı ve bu yöndeki gelişigüzel girişimler
gelmekte. Kitle turizminin gözde ören
yerlerinde kapasite üstü araçların sit alanı
içinde gelişigüzel bırakılması arkeolojik
alanların ve anıtların korunmasında
ciddi sıkıntılar yaratıyor. İnsanımız çoğu
yerde gezmek istediği tarihi anıtlar ören
yerleri söz konusu olduğunda neredeyse
koruma altındaki anıtların dibine kadar
arabasıyla gidip görme eğiliminde. Bu
durum her açıdan ciddi sorunlar yaratıyor
zaman zaman da fiziki zararlar verildiği
de görülüyor. Bu açıdan Arkeolojik
Sitlerimizde alan yönetimleri aktif
hale gelene kadar otopark sorunlarının
öncelikli olarak çözümlenmesi ve bir
an önce rasyonel şekilde düzenlenmesi
gerekiyor. Bu sorunun tipik bir örneği
Datça’da dünyaca ünlü Knidos ören yerinde
yaşanıyor.
GÖBEKLİTEPE ÖRNEĞI VAR
Ege Denizi’yle Akdeniz arasında doğubatı yönünde uzanan 70 km uzunluğuyla
doğal bir sınır oluşturan Reşadiye (Datça)
Yarımadası’nın en ucundaki Knidos antik
kenti eşsiz konumu, sahip olduğu arkeolojik
kalıntıları, çifte limanı yanı sıra yetiştirdiği
sıradışı bilim adamlarıyla da tarihe geçmiş
çok önemli antik bir yerleşim. Her geçen
yıl daha da fazla yerli ve yabancı turistin
ilgi odağı olan Knidos’taki mevcut otopark
alanının karayolundan gelenler arttığında
yetmediği görülüyor. Coğrafi kısıtlar ve sit
alanı kuralları gereği yeterli bir otopark
alanı ören yerine gelmeden biraz daha uzak
farklı bir yerde planlanabilir. Knidos gibi
benzersiz ören yerimiz için Batı’da olduğu
gibi özel uygulamalar ve buraya uygun
(karadan-denizden servis hizmeti gibi )
örnek çözümler geliştirilebilinir. Bunu sorun
daha fazla kangren olmadan uzmanların
ortak aklıyla uluslararası örnekleri
göz önüne alarak bir an önce yapmak
durumundayız.
Göbeklitepe’deki gibi başarılı ve örnek bir
uygulama Knidos için de buranın şartlarına
uygun bir şekilde planlanabilir.
